เครื่องตัดไฟรั่ว RCD Residual-Current Device คืออะไร แหล่งรวบรวมข้อมูล

บางครั้งที่เราไปสัมผัสกับเครื่องใช้ไฟฟ้า แล้วมีความรู้สึกเหมือนโดนดูด หรือที่เรียกกันติดปากว่า ไฟดูด แล้วสงสัยไหมว่าแท้จริงแล้ว ไฟดูดนั้นเกิดมาจากอะไร ไฟดูดนั้นเกิดจากการรั่วไหลของกระแสไฟฟ้าในเครื่องใช้ไฟฟ้าแล้วคนไปสัมผัสโดนเข้าพอดีนั่นเอง ซึ่งการรั่วไหลของกระแสไฟฟ้า หรือเรียกสั้นๆว่า ไฟรั่ว คือการที่กระแสไฟฟ้าได้รั่วไหลจากวงจรไฟฟ้าไปที่ผิววัสดุของอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีผิววัสดุเป็นโลหะที่เป็นสื่อนำไฟฟ้าอย่างดี ทำให้จุดเหล่านั้นมีกระแสไฟฟ้าหรือแรงดันไฟฟ้า เป็นอันตรายต่อคนที่ไปสัมผัสได้

การเกิดไฟรั่วเกิดได้จากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะการเดินสายไฟที่ไม่ได้มาตรฐาน ขาดการตรวจสอบและบำรุงรักษา ใช้งานไม่ถูกต้อง ตลอดจนการเสื่อมสภาพของฉนวนที่ใช้ห่อหุ้ม เวลาเกิดไฟรั่วขึ้นนั้นจะส่งผลเสียหลายอย่างทั้งเป็นอันตรายอย่างมากต่อผู้ที่ไปสัมผัส เกิดการสิ้นเปลืองไฟฟ้าโดยเปล่าประโยชน์ และเป็นเหตุให้เกิดไฟไหม้ได้

Amount of current and how they damage a human body

เครื่องตัดไฟรั่ว คืออะไร

เครื่องตัดไฟรั่ว RCD (Residual Current Device) คือ เครื่องตัดไฟฟ้าอัตโนมัติที่จะตัดกระแสไฟฟ้าภายในระยะเวลาที่กำหนด เมื่อกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านเข้าและออก มีค่าไม่เท่ากัน นั่นคือมีกระแสไฟฟ้าบางส่วนที่รั่วหายไป เช่น รั่วไหลจากเครื่องใช้ไฟฟ้าลงดินหรือกระแสไฟฟ้ารั่วผ่านคนที่ไปสัมผัสอุปกรณ์ที่มีไฟรั่วอยู่ ขณะใช้งานปกติจะไม่มีกระแสไฟฟ้ารั่ว ดังนั้น เครื่องตัดไฟรั่ว จะไม่ทำงาน ส่วนมากจะติดตั้งในตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต ในบ้านพักอาศัย

เครื่องตัดไฟรั่ว อาจมีชื่อเรียกอื่นๆ อีก เช่น เครื่องตัดวงจรกระแสเหลือ (RCD, RCBO, RCCB) หรือเครื่องตัดกระแสไฟฟ้ารั่วลงดิน (ELCB, GFCI) ถูกนำไปใช้งานร่วมกับ เซอร์กิต เบรกเกอร์ ประเภทอื่นๆ เช่น เบรกเกอร์ลูกย่อย MCB หรือ เบรกเกอร์ MCCB

แต่ที่มีการใช้งานอย่างแพร่หลายจะมี 3 ประเภทด้วยกันได้แก่ RCCB (Residual Current Circuit Breakers), RCBO (Residual Current Circuit Breakers with Overload protection) และ ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker)

เครื่องตัดไฟรั่ว RCD RCBO RCCB

RCCB (Residual Current Circuit Breakers)

เป็นเซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดหนึ่งที่ช่วยตัดวงจรไฟฟ้าเมื่อเกิดการรั่วไหลในระบบไฟฟ้าแต่ไม่สามารถตัดกระแสลัดวงจรได้ ส่วนใหญ่ที่มีการใช้งานจะมี 2 ขนาดด้วยกัน ขนาด 2 Pole สำหรับไฟ 1 เฟส และขนาด 4 Pole สำหรับไฟ 3 เฟส ในการทำงานนั้นจะใช้ควบคู่กับ MCB, MCCB

ประเภทของเซอร์กิตเบรกเกอร์ (Circuit Breaker)

ภาพ Residual Current Circuit Breakers (RCCBs)

RCBO (Residual Current Circuit Breakers with Overload protection)

เป็นอุปกรณ์ป้องกันไฟดูด (ไฟช็อต) พร้อมมีเซอร์กิตเบรกเกอร์ในตัว สามารถตัดวงจรได้ทั้งกรณีที่มีไฟรั่วและมีกระแสลัดวงจร

2017-11-24_18-30-10

ภาพ Residual Current Circuit Breakers with Overload protection (RCBOs)

ELCB (Earth Leakage Circuit Breaker)

เป็นอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ถูกผลิตขึ้นมา โดยมีวัตถุประสงค์หลักสำหรับนำมาใช้ป้องกันไฟดูดหรือไฟรั่ว ส่วนใหญ่ใช้เป็นควบคุมเครื่องปรับอากาศ ปั๊มน้ำ ฯลฯซึ่งหน้าตาภายนอกโดยรวมถือว่าคล้ายกับเซฟตี้เบรกเกอร์มาก ต่างกันที่ ELCB จะมีปุ่มเล็กๆที่เรียกว่าปุ่ม TEST แต่เซฟตี้เบรกเกอร์นั้นไม่มีปุ่มTEST และหลักการทำงานและวัตถุประสงค์ของการนำไปใช้งานก็แตกต่างกันด้วย

เบรกเกอร์ ELCB มีหน้าที่คือ ตัดหรือปลดวงจรไฟฟ้าลงอัตโนมัติเมื่อมีกระแสไฟฟ้ารั่วลงดินจนถึงค่าที่ตรวจจับได้ และยังสามารถปลดวงจรไฟฟ้าเมื่อเกิดไฟฟ้าลัดวงจรได้อีกด้วย แต่เบรกเกอร์ ELCB จะไม่สามารถปลดวงจรไฟฟ้าออกได้เองในกรณีที่ใช้กระแสไฟฟ้าเกินกว่าพิกัดที่ระบุไว้ อย่างเช่น บนตัว ELCB ระบุค่าพิกัดกระแสที่ 30 A แต่เมื่อมีการใช้กระแสไฟฟ้าสูงเกินกว่าที่ระบุไว้หากเป็นเบรกเกอร์แบบธรรมดาก็จะปลดวงจรออกเองเมื่อใช้งานพิกัดกระแสเกินกว่าที่ระบุแต่ในกรณีของ ELCB พิกัดกระแสที่ระบุบนตัวของมันคือค่าสูงสุดที่มันจะทนได้ไม่ใช่ค่าที่มันจะปลดวงจร การมีกระแสไฟฟ้าไหลผ่านเกินพิกัดสูงสุดที่แสดงบน ELCB ก็จะทำให้มันพังโดยที่ไม่มีการปลดวงจร ELCBจึงเหมาะกับการนำไปใช้งาน เพื่อควบคุมและป้องกันความเสี่ยงเฉพาะกับเครื่องใช้ไฟฟ้า ซึ่งเราทราบปริมาณการใช้ไฟฟ้าสูงสุดอยู่แล้วอย่างเช่นเครื่องทำน้ำอุ่น, เครื่องทำน้ำร้อน เป็นต้น

เครื่องตัดไฟรั่ว RCD ABB
เครื่องตัดไฟรั่ว RCD Schneider

เครื่องตัดไฟรั่ว RCD ที่ดีต้องมีอะไรบ้าง?

ต้องผลิตและผ่านการทดสอบมาตรฐาน มอก. 909-2548 สำหรับเครื่องตัดไฟรั่วแบบมีอุปกรณ์ป้องกันกระแสเกิน (RCBO) หรือ มอก. 2425-2552 สำหรับเครื่องตัดไฟรั่วแบบไม่มีอุปกรณ์ (RCCB)

การใช้ป้องกันอันตรายจากกระแสไฟฟ้าดูดต้องมี พิกัดกระแสไฟฟ้ารั่วไม่เกิน 30 mA และระยะเวลาการตัดกระแสไฟฟ้ารั่วภายใน 0.04 วินาที ที่ 5 เท่าของพิกัดกระแสไฟฟ้ารั่ว (150 mA)

เครื่องตัดไฟรั่วต้องเป็นชนิดปลดสายไฟเส้นที่มีไฟทุกเส้นออกจากวงจรรวมทั้งสายนิวทรัล ยกเว้นสายนิวทรัลนั้่นมีการต่อลงดินแล้ว

อ้างอิง

https://www.pea.co.th/ความรู้เกี่ยวกับไฟฟ้า/ArtMID/606/ArticleID/12303/PEA-แนะไม่อยากถูกไฟดูดต้องรู้จักเครื่องตัดไฟรั่ว-RCD

สายดิน (Ground)

The ground must be present for any RCD unit to work.

Application

3 แนวทางป้องกันความเสี่ยงจาก ไฟดูด ไฟช็อต ในบ้านพักอาศัยที่มีต่อคน

โค้ดส่วนลดการจัดส่งและของแถม ส่วนลดการจัดส่ง 120 บาท หรือ กระแป๋าช่างไฟสุดเท่ เมื่อซื้อสินค้าของเราจากทาง LAZADA ในหมวดตู้คอนซูมเมอร์ยูนิตและเซอร์กิตเบรกเกอร์ จากแบรนด์ชไนเดอร์ Schneider Electric ตั้งแต่วันนี้ถึง 31 กรกฏาคม 2562/2019 ดูรายละเอียด *โปรโมชั่น* เรามาพูดถึงระบบไฟฟ้าในบ้านกันบ้าง ซึ่งตู้ไฟฟ้าในบ้านเรือนนั้นจะเรียกว่า คอนซูมเมอร์ ยูนิท Consumer Unit และมีอุปกรณ์ที่ออกแบบไว้เพื่อความปลอดภัยของคนในบ้านและป้องกันความเสียหายต่ออุปกรณ์ที่ใช้ไฟฟ้าอยุู่ด้วย Factomart มีซีรีย์ 3 ตอน เพื่อแนะนำให้กับเพื่อนๆ วิศวกรที่บ้านได้มีความรู้และเลือกใช้ พร้อมปรับปรุงอุปกรณ์ต่างๆ ในบ้านของท่าน ไว้ป้องกันอันตรายจากระบบไฟฟ้า ในซีรีย์นี้เราจะมีบทความทั้งหมด 3 บทความ ดังนี้ 3 แนวทางป้องกันความเสี่ยงจาก ไฟดูด ในบ้านพักอาศัยที่มีต่อคน ปรับปรุง ตู้คอนซูมเมอร์ยูนิต ในบ้านเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้กับครอบครัวของคุณ ติด คอนซูมเมอร์ยูนิต ให้กับบ้านใหม่ จะเลือกอุปกรณ์และเครื่องตัดไฟรั่วอย่างไร ในบทความนี้เราแนะนำ 3 แนวทางป้องกับความเสี่ยงจากไฟดูดที่เกิดในบ้านของคุณ กระแสไฟเพียงแค่ 30 mA (กระแสสลับ 220 V) สามารถทำอันตรายต่อร่างกายของคุณและถึงขั้นมีอันตรายต่อชีวิตได้ เพราะฉะนั้นเราจึงต้องใช้อุปกรณ์อย่าง เครื่องป้องกันไฟดูด แนวทางและวิธีการติดตั้งเพื่อรักษาความปลอดภัยให้กับตัวเรา ในทางเดียวเราก็ต้องการที่จะเลือกแนวทางที่ถูกต้องและประหยัดที่สุด เรามาต้องดูกันครับ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต Consumer Unit แหล่งรวบรวมเนื้อหา สารบัญ  ความเสี่ยงที่มีจากไฟฟ้า ความเสี่ยงที่มีต่อคน ความเสี่ยงที่มีแก่อุปกรณ์ที่ใช้ไฟฟ้า มาตรฐานการติดตั้งทางไฟฟ้า สำหรับประเทศไทย EIT Standard 2001-56. สำหรับที่อยู่อาศัย 3 แนวทางป้องกันความเสี่ยงที่มีต่อคน ใช้ฉนวนป้องกัน อุปกรณ์ไฟฟ้ามีฉนวนป้องกันการสัมผัสจากผู้ใช้งาน ใช้เครื่องตัดไฟรั่ว RCD ติดตั้งสายดิน ให้แก่เครื่องใช้ไฟฟ้าทุกชิ้นที่มีโครงสร้างโลหะ ความเสี่ยงที่มีจากไฟฟ้าความเสี่ยงที่มีต่อคน ไฟดูด หรือเรียกอีกอย่างว่า ไฟช็อต คือการที่มีกระแสไฟฟ้าที่ใหลผ่านร่างกายของคน กระแสไฟฟ้าที่ใหลผ่านร่างกายจะสร้างความเสียหายและเป็นอันตรายอย่างมาก กระแสเล็กน้อยของระบบไฟฟ้า AC ก้อเป็นอันตรายอย่างยิ่งแล้ว ผลวิจัยทั่วโลกบ่งชี้ว่าระดับกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านเข้าสู่ร่างกาย คือสิ่งกำหนดความรุนแรงของอุบัติเหตูจากไฟดูด [...]

ปรับปรุง ตู้คอนซูมเมอร์ยูนิต ในบ้านเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้กับครอบครัวของคุณ

โค้ดส่วนลดการจัดส่งและของแถม ส่วนลดการจัดส่ง 120 บาท หรือ กระแป๋าช่างไฟสุดเท่ เมื่อซื้อสินค้าของเราจากทาง LAZADA ในหมวดตู้คอนซูมเมอร์ยูนิตและเซอร์กิตเบรกเกอร์ จากแบรนด์ชไนเดอร์ Schneider Electric ตั้งแต่วันนี้ถึง 31 กรกฏาคม 2562/2019 ดูรายละเอียด *โปรโมชั่น* สวัสดีครับ กลับมาอีกครั้งกับบทความของ Factomart วันนี้เรายังพูดถึงระบบไฟฟ้าในบ้านกันอยู่นะครับ โดยเฉพาะตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต คราวที่แล้วเราได้พูดถึง “3 แนวทางป้อนกันความเสี่ยงจาก ไฟดูด ในบ้านพักอาศัยที่มีต่อคน” ในวันนี้เราจะมาพูดถึงเรื่องของการปรับปรุง ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต ในบ้านเพื่อเพิ่มความปลอดภัยให้กับครอบครัวของคุณ ซึ่งเราจะพูดถึงการเรโนเวท ตู้คอนซูมเมอร์ ที่มีอยู่แล้วในบ้านนะครับ ส่วนเรื่องของการติด ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต ให้กับบ้านใหม่จะเลือกอุปกรณ์และเครื่องตัดไฟรั่วอย่างไร เราจะพูดถึงในครั้งหน้านะครับ เอาล่ะถ้าพร้อมแล้วเรามาพูดถึงการปรับปรุง ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต เพื่อเพิ่มความปลอดภัยกันเลยดีกว่าครับ รู้ได้อย่างไรว่าตอนนี้บ้านเรามีอุปกรณ์ป้องกันอะไรบ้าง? อย่างแรกเลย เราต้องรู้ก่อนว่ามีอุปกรณ์อะไรอยู่บ้าง และมันปลอดภัยได้มาตรฐานหรือยัง? นะครับ เพราะฉะนั้นหา ตู้คอนซูมเอร์ ยูนิต ในบ้านของคุณก่อน แล้วก็เราต้องเปิดดูว่าข้างในมีอะไรติดตั้งอยู่บ้าง ในวิดีโอนี้เราใช้ตัวอย่าง ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต จาก Schneider Electric รุ่นคลาสสิค ที่ใช้กันเยอะในประเทศไทย ผลิตในประเทศไทยเองที่นิคมบางปูและขอบคุณทาง Schneider Electric ที่เป็นผู้สนับสนุนบทความของ Factomart นะครับ เมื่อเราหา ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิต เจอแล้วก็ให้เปิดดูข้างในว่าอุปกรณ์อะไรบ้างที่อยู่ข้างใน เมื่อเราหา ตู้คอนซูมเมอร์ยูนิต เจอแล้วก็ให้เปิดดูข้างในว่าอุปกรณ์อะไรบ้างที่อยู่ข้างใน เรามี 2 ตัวอย่างมาให้ดูกันครับ ทางด้านซ้ายเป็นแบบ DIN Rail และด้านขวาเป็นแบบ Plug-in ทั้ง 2 [...]