งานเหมืองแร่หรืองานที่เกี่ยวกับการถลุงแร่ เป็นงานอุตสาหกรรมหนัก ดังนั้นจึงต้องมีอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เหมาะสมกับเหมือง สถานที่ที่เต็มไปด้วยฝุ่นละอองที่อาจเป็นสาเหตุของการระเบิดได้ จึงมีการออกแบบ MCCB ที่ใช้งานได้กับเหมือง คือ Circuit Breaker (MCCB) รุ่น 310+ ของแบรนด์ Eaton เพื่อป้องกันอุบัติเหตุเกี่ยวกับไฟฟ้า

หากคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ MCCB Knowledge Center หรือถ้าคุณอยากได้ MCCB ไปใช้งานสักตัวสองตัว ก็เข้ามาที่นี่ได้เลย MCCB Category แหล่งรวมสินค้าหลายแบรนด์ หลากหลายรุ่นที่มีให้คุณเลือกอย่างสะใจ และสามารถสอบถามข้อมูลจากทีมงาน Factomart ได้ตลอดเวลา

พื้นที่อันตราย หมายถึง พื้นที่ที่อาจจะเต็มไปด้วยก๊าซไวไฟ ไอน้ำ ฝุ่นละออง อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ใช้ในพื้นที่เหล่านี้มีความจำเป็นที่จะต้องถูกออกแบบและทดลองมาอย่างพิเศษ เพื่อให้มั่นใจว่าอุปกรณ์ไฟฟ้าจะไม่ก่อให้เกิดการระเบิด ประกายไฟ หรือมีพื้นผิวที่มีอุณหภูมิสูง

ตัวอย่างเช่น สวิตช์ไฟในบ้าน ซึ่งอาจจะก่อให้เกิดประกายไฟเล็กน้อยที่ไม่ก่อให้เกิดความเสียหายในสภาวะบรรยากาศปกติ จะไม่ได้รับความสนใจ แต่ในสภาวะที่มีไอระเหยที่ติดไฟได้อยู่ ประกายไฟอาจจะก่อให้เกิดการระเบิดขึ้นได้ ดังนั้น อุปกรณ์ไฟฟ้าที่จะถูกนำไปติดตั้งใช้ในโรงงานเคมีหรือโรงงานถลุงแร่จะต้องถูกออกแบบมาให้ไม่ก่อให้เกิดประกายไฟหรืออะไรก็ตามที่อาจจะก่อให้เกิดประกายไฟอันจะทำให้ไอระเหยติดไฟได้ที่อาจจะปรากฏในบริเวณนั้นเกิดการระเบิดขึ้นได้

ไม่นานหลังจากที่อุปกรณ์ไฟฟ้าถูกนำไปใช้ในเหมืองถ่านหิน ก็มีการค้นพบว่าอุปกรณ์ไฟฟ้า เช่น หลอดไฟ สัญญาณ และมอเตอร์ สามารถก่อให้เกิดการระเบิดอย่างรุนแรงอันจะก่อให้เกิดการสูญเสียชีวิตได้ ในช่วงเวลาเดียวกันกับที่ไฟฟ้าถูกนำเข้ามาใช้นั้นเอง อันตรายของก๊าซไวไฟ หรือมีเทนที่สะสมตัวกันนั้นเป็นที่รู้จักกันดีพอๆ กับอันตรายจากละอองถ่านหิน

ดังนั้นจึงต้องมีอุปกรณ์ไฟฟ้าที่เหมาะสมกับเหมือง สถานที่ที่เต็มไปด้วยฝุ่นละอองที่อาจเป็นสาเหตุของการระเบิดได้ จึงมีการออกแบบ MCCB ที่ใช้งานได้กับเหมือง คือ Circuit Breaker (MCCB) รุ่น 310+ ของแบรนด์ Eaton

Eaton’s 310+ Mining Molded Case Circuit Breaker (MCCB) ถูกออกแบบมาเพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือของอุปกรณ์ เพิ่มความปลอดภัยให้กับพนักงานและปรับปรุงเวลาในการใช้งานเหมืองแร่ เบรกเกอร์นี้ออกแบบมาเพื่อความปลอดภัยในการบำรุงรักษา ซึ่งประกอบด้วย การป้องกันแฟลชอาร์กรวม และ Eaton Electronic 310+ trip units ออกแบบเพื่อกำจัดข้อผิดพลาดให้เร็วกว่าอุปกรณ์ที่ใช้ไมโครโปรเซสเซอร์

มันสร้างขึ้นให้เหมาะกับสภาพแวดล้อมการทำเหมืองแร่ที่รุนแรง 310+ Mining MCCBs จะตั้งค่าเฉพาะสายเคเบิลที่ต่อท้ายและมีการกำหนดค่าเพื่อให้ครอบคลุมขนาดสายที่ต่อท้าย ด้วย unit trip 3 อัน เพื่อลดเวลาการออกแบบแผง ชุดเบรกเกอร์เบรคเกอร์สามารถใช้แทนกันได้ระหว่างเฟรม 600 V ถึง 1000 V คุณสมบัติที่น่าสนใจของ 310+ Mining MCCBs ประกอบด้วย Curve Shaping, การลด Arc Flash, การวินิจจัยและการตรวจสอบระบบสื่อสาร

ถ้าคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ MCCB Knowledge Center แหล่งรวมข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB ที่น่าสนใจมากมาย

คุณทราบแล้วว่า MCCB เป็นอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าลัดวงจร ช่วยให้คุณไม่ได้รับอันตรายหากเกิดความผิดพลาดขึ้น เพื่อเพิ่มความปลอดภัย MCCB จึงมีอุปกรณ์เสริมที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน ช่วยป้องกันความผิดพลาดได้ เช่น Shunt release, Auxiliary contact, Rotary hadle หรืออื่นๆ

หากคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ แหล่งรวมข้อมูลเบรเกอร์ MCCB Knowledge Center หรือถ้าคุณอยากได้ MCCB ไปใช้งานสักตัวสองตัว ก็เข้ามาที่นี่ได้เลย MCCB Category แหล่งรวมสินค้าหลายแบรนด์ หลากหลายรุ่นที่มีให้คุณเลือกอย่างสะใจ และสามารถสอบถามข้อมูลจากทีมงาน Factomart ได้ตลอดเวลา

ส่วนประกอบอุปกรณ์เสริมของ MCCB ที่ประกอบด้วย Electrical auxiliaries, Auxiliaries contacts, Rotary hadle, Motor mechanism, Lock, Connection, Measurement module, Connector เป็นต้น

เป็นอุปกรณ์เสริมของเซอร์กิตเบรกเกอร์ที่มี coil เมื่อได้รับกระแสไฟจ่ายเข้า coil จะมีผลทำให้เซอร์กิตเบรกเกอร์ทริป และไม่สามารถ ON เซอร์กิตเบรกเกอร์ได้ Under voltage release ของ CB จะเป็น 1 เฟส จึงควรมีการใส่ Protective relay เพื่อเปลี่ยนการทำงานเป็น 3 เฟส และ electronic time relay เพื่อช่วยหน่วงเวลาๆไม่ให้ระบบไฟฟ้าเสียหาย

ทั้งนี้การติดตั้งที่เมนเซอร์กิตเบรกเกอร์อาจเป็นผลเสีย ทำให้ระบบไฟฟ้าทั้งหมดดับได้ เมื่อเกิดไฟตก ดังนั้นควรติดตั้ง Under voltage release เฉพาะโหลดหรือวงจรที่มีความอ่อนไหวกับแรงดันตก เช่น โหลดที่เป็นมอเตอร์

อุปกรณ์เสริมแต่ละอย่างจะมีหน้าที่การทำงานแตกต่างกันไป แต่ทุกชิ้นล้วนมีส่วนช่วยให้ MCCB ทำงานได้ดี เมื่องานของคุณต้องการประสิทธิภาพการทำงานที่สูง คุณก็ควรหามาประกอบเพิ่มใน MCCB ที่คุณจะนำไปใช้งาน และถ้าคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ MCCB Knowledge Center แหล่งรวมข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB ที่น่าสนใจมากมาย

เซอร์กิตเบรกเกอร์ที่มีอยู่ในปัจจุบันนั้นมีหลายแบบ เคยสงสัยไหมว่าจะเลือกแบบไหน ถ้างานของคุณมีแรงดันไฟไม่เกิน 1,000 โวล์ตแล้วล่ะก็ MCCB หรือ Molded Case Circuit Breaker ถือว่าเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจเลยล่ะ เพราะมีพิกัดกระแสลัดวงจรสูงตั้งแต่หลักสิบจนถึงหลักร้อยแอมป์

หากคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ MCCB Knowledge Center หรือถ้าคุณอยากได้ MCCB ไปใช้งานสักตัวสองตัว ก็เข้ามาที่นี่ได้เลย MCCB Category แหล่งรวมสินค้าหลายแบรนด์ หลากหลายรุ่นที่มีให้คุณเลือกอย่างสะใจ และสามารถสอบถามข้อมูลจากทีมงาน Factomart ได้ตลอดเวลา

MCCB (Molded Case Circuit Breaker) คือเซอร์กิตเบรกเกอร์ที่ห่อหุ้มปิดมิดชิดด้วย molded จำนวน 2 ส่วน ที่ทำการทดสอบ Dielectric strength ก่อนที่จะวางจำหน่าย ส่วน molded ทำหน้าที่เป็นฉนวนหุ้มปกปิดเซอร์กิตเบรคเกอร์ ส่วนใหญ่ทำจาก phenolic

เซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดนี้ทำหน้าที่หลัก 2 อย่างคือ ทำหน้าที่เป็น สวิตช์เปิด-ปิด ด้วยมือและเปิดวงจรโดยอัตโนมัติ (กระแสเกินเนื่องจากโหลดเกินหรือลัดวงจร) เมื่อเซอร์กิตเบรกเกอร์เปิดวงจรจะสังเกตเห็นว่าด้ามจับคันโยกจะเลื่อนมาที่ตำแหน่ง Trip ซึ่งจะอยู่กึ่งกลางระหว่าง ON และ OFF (ลักษณะนี้เซอร์กิตเบรกเกอร์ได้เปิดวงจรออกจากระบบเรียบร้อยแล้ว)

เมื่อทำการแก้ไขสิ่งผิดปกติออกจากระบบก็จะสามารถโยกเลื่อนกลับไปต่อใช้งานได้เช่นเดิม ด้วยการ reset คือ กดลงตำแหน่ง OFF ก่อน จากนั้นจึงเลื่อนไปยังตำแหน่ง ON ถ้าเลื่อนไปยังตำแหน่ง ON ผลปรากฏว่าด้ามจับรีกลับมาที่ตำแหน่ง Trip แสดงว่า ขณะนั้นเกิดสภาวะกระแสเกินเนื่องจากกระแสไหลเกิน จะต้องหาสาเหตุของสภาวะผิดปกติและแก้ไขให้เรียบร้อยก่อน จึงจะสามารถดันด้ามจับไปตำแหน่ง ON ได้ การทำงานแบบนี้เรียกว่า Quick make หรือ Quick break

Molded Case Circuit Breaker ที่จำหน่ายในท้องตลาดแบ่งออกเป็น 2 ชนิดคือ Thermal magnetic circuit breaker และ Electronic trip circuit breaker

ใช้สำหรับปลดวงจรออกเมื่อกระแสเกินเนื่องจากโหลดเกิน (over load) จากรูปเมื่อกระแสเกินเนื่องจากโหลดเกินไหลผ่านแผ่นไบเมทอล (bimetal) จะเกิดความร้อนจนโก่งงอไปปลดอุปกรณ์ทางกล (mechanical) ทำให้เซอร์กิตเบรคเกอร์ปลดวงจรออกหรือที่เรียกว่า เซอร์กิตเบรคเกอร์ทริป (trip)

โดยทั่วไปการสั่งปลดวงจรของ Thermal unit จะใช้เวลานานพอสมควร ขึ้นอยู่กับจำนวนกระแสและความร้อนที่จะทำให้แผ่นไบเมทอลเกิดการโค้งงอ ดังนั้นเมื่อเกิดการลัดวงจรจึงต้องมีอุปกรณ์อีกตัวหนึ่ง เพื่อปลดวงจรออกอย่างรวดเร็ว

ใช้สำหรับปลดวงจรออกเมื่อกระแสเกินเนื่องจากลัดวงจร (short circuit) จากรูปถ้าหากเกิดการลัดวงจรหรือกระแสสูงๆ ประมาณ 8-10 เท่าขึ้นไปไหลผ่านจะทำให้เกิดสนามแม่เหล็ก และเกิดแรงขึ้นจำนวนหนึ่งจนสามารถดึงอุปกรณ์ทางกล ทำให้เซอร์กิตเบรคเกอร์ปลดวงจรออกได้

การสั่งปลดวงจรของ magnetic unit จะรวดเร็วมาก ดังนั้น MCCB ชนิดนี้จำเป็นต้องมีอุปกรณ์ทั้ง 2 ส่วนเพื่อทำหน้าที่ปลดวงจร

Electronic trip MCCB หรือ solid state trip จะใช่วงจรอิเล็กทรอนิกส์วิเคราะห์ค่ากระแส เพื่อส่งปลดวงจร ภายในจะมีหม้อแปลงกระแส (current transformer: CT) ทำหน้าที่แปลงกระแสให้มีขนาดต่ำลง โดยมีไมโครโปรเซสเซอร์ (microprocessor) ทำหน้าที่วิเคราะห์ค่าของกระแสที่ไหลผ่าน ถ้าหากสูงเกินกว่าค่าที่กำหนดไว้ก็จะสั่งให้ tripping coil ดึงอุปกรณ์ทางกลเพื่อให้เซอร์กิตเบรกเกอร์ปลดวงจร

เซอร์กิตเบรกเกอร์ชนิดนี้จะมีปุ่มปรับค่ากระแสและเวลาปลดวงจร นอกจากนี้ยังสามารถติดตั้งอุปกรณ์ที่เรียกว่า ammeter & fault indicator โดยจะแสดงสาเหตุการผิดปกติของวงจรและค่ากระแสได้อีกด้วย ทำให้การวิเคราะห์หาสาเหตุในการปลดวงจรทำได้อย่างรวดเร็ว

ดังนั้น MCCB หรือ Molded Case Circuit Breaker ก็คือเซอร์กิตเบรกเกอร์แบบหนึ่งที่่นิยมใช้ในงานที่มีแรงดันไม่เกิน 1,000 โวลต์ ใช้เปิดปิดวงจรเมื่อกระแสเกินจากโหลดเกินหรือลัดวงจร นิยมใช้ในตู้ไฟฟ้า Local panel ในโรงงานอุตสาหกรรม และถ้าคุณยังมีข้อสงสัยหรืออยากรู้ข้อมูลเกี่ยวกับ MCCB เพิ่มเติม คุณสามารถเข้าไปดูได้ที่ คู่มือและศูนย์รวมข้อมูล MCCB

เมื่อตัวเบรกเกอร์ MCCB หมดสภาพหรือมีร่องรอยความเสียหายจากการใช้งาน แล้วเราจำเป็นต้องเปลี่ยนมันเสียที เราจะเลือก MCCB อย่างไรให้ถูกต้องและไม่เป็นอันตราย? จำให้ดีเลยว่า อย่าดูแต่ค่ากระแสใช้งานหรือเลือกเอาเบรกเกอร์ที่ถูกที่สุดมาใช้แทนเด็ดขาด เราจำเป็นต้องดูค่าพิกัดตัดกระแสลัดวงจรสูงสุด Icu หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งสั้นๆว่า ค่า kA ด้วย ซึ่งหากรู้เท่าไม่ถึงการณ์และเปลี่ยนมาใช้ตัวเบรกเกอร์ที่ออกแบบมาไม่ถูกต้องกับลักษณะงานจะมีอันตรายอย่างยิ่ง ตั้งแต่ไฟไหม้ อุปกรณ์ระเบิด จนถึงขั้นเป็นอันตรายต่อชีวิตเลยได้ ในบทความนี้เราได้อธิบายพร้อมกับทำตัวอย่างมาให้คุณแล้วครับ และสามารถไปอ่านบทความเกี่ยวกับเบรกเกอร์ MCCB เพิ่มเติม ได้ที่ คู่มือและศูนย์รวมข้อมูลเบรกเกอร์ MCCB

[thrive_leads id=’5116′]

จบแล้วครับสำหรับบทความ ถ้าต้องเปลี่ยนเบรกเกอร์ MCCB เราจะเลือกอย่างไรให้ไม่เป็นอันตราย? นี่เป็บบทความสุดท้ายในซีรีย์เกี่ยวกับตัวอุปกรณ์ MCCB ของเราแล้วครับ ถ้ามีข้อสงสับหรือคำถามอะไรคาใจอยู่ก็คอมเม้นท์ไว้ได้เลยนะครับ และอย่าลืมกด Subscribe เพื่อจะได้ไม่พลาดบทความหน้าของเรานะครับ กดปุ่ม Like เป็นกำลังใจกับทีมงาน  วันนี้ผมลาไปก่อนเท่านี้ สวัสดีครับ

กลับมาอีกครั้งกับซีรีย “การบำรุงรักษาระบบควบคุม และแจกจ่ายกระแสไฟฟ้า”  ซึ่งคราวที่แล้วเราได้พูดเกี่ยวกับเนื้อหาว่าเราจะรู้ได้อย่างไรว่าเบรกเกอร์ MCCB ควรที่จะเปลี่ยนเมื่อไหร่? และเห็นได้ชัดว่าเบรกเกอร์ไม่สามารถทนการลัดวงจรได้หลายๆ ที อีกทั้งยังมีอันตรายในการรีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่ๆ ที่มีขนาดมากกว่า 100A และเราก็เข้ามาถึงเนื้อหาของบทความนี้ซึ่งก็คือว่า ถ้าเบรกเกอร์ตัวใหญ่ทริป (MCCB) จะรีเซ็ตมันอย่างไรให้ปลอดภัย และสามารถไปอ่านบทความเกี่ยวกับเบรกเกอร์ MCCB เพิ่มเติม ได้ที่ คู่มือและศูนย์รวมเบรกเกอร์ MCCB

เรามาพูดถึงแนวทางในการรีเซ็ต MCCB กัน ก่อนอื่นเห็นได้ชัดเลยว่าเวลาที่ MCCB ทริปแล้ว หน้าตาของมันจะไม่เหมือนกับเบรกเกอร์ลูกย่อย MCB ทริป เนื่องด้วยตำแหน่งตัวคันโยกจะอยู่ตรงกลาง ดูรูปด้านบน ตามความรู้สึกของเราก็จะคิดว่ายกเบรกเกอร์ขึ้นก็ได้แล้ว แต่ความจริงเวลาที่เบรกเกอร์ทริปเราจะไม่สามารถยกคันโยกขึ้นไปเปิดทันทีได้ และคุณไม่ควรทำแบบนั้นได้เลย เพราะการรีเซ็ตเบรกเกอร์ที่ทริปเลย โดยที่ยังไม่ได้ตรวจสอบสาเหตุการทริปจะเป็นอันตรายอย่างมาก

จากการที่แสดงให้เห็นในครั้งที่แล้ว ทางผู้ผลิตมีการปรับประกันว่า เบรกเกอร์ทนกระแสลัดวงจรได้เพียง 2 ครั้งเท่านั้น ถ้ากรณีที่เบรกเกอร์ทริปแล้วยังมีกระแสลัดวงจรในระบบอยู่ ในขณะที่เรารีเซ็ตตัวเบรกเกอร์ MCCB อาจจะ fail ได้ ซึ่งในกรณีที่แย่ที่สุดก็คือ ตัวเบรกเกอร์เองอาจระเบิดใส่คนที่ไปรีเซ็ตมัน มีเรื่องจริงเรื่องหนึ่งที่คนชอบเอามาทำเป็นเรื่องตลก ก็คือเหล่าวิศวกรมันจะไม่กล้ารีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่ๆ เอง แล้วสั่งให้ช่างไฟในโรงงานเป็นคนไปทำเสียมากกว่า และบางทีช่างไฟยังรู้เท่าไม่ถึงการณ์และไม่ได้คำนึงถึงความเสี่ยงพอ

[thrive_leads id=’5897′]

ที่นี่เราจะมาดูขั้นตอนที่ควรทำก่อนที่จะรีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่กัน มีขั้นตอนดังนี้

1. หาสาเหตุว่าอะไรทำให้เบรกเกอร์ MCCB ทริป
2. แก้ไขสาเหตุที่ทำให้เบรกเกอร์ทริป
3. ตรวจสอบให้แน่ใจว่าระบบรวมถึงตัวเบรกเกอร์สามารถรีเซ็ตใหม่ได้
4. วิธีการรีเซ็ตใหม่

เรามาดูทีละขั้นตอนอย่างละเอียดกัน

1. หาดูว่าเฟสหรือวงจรไหนทริป จากการที่ดูว่ามีเบรกเกอร์ย่อยตัวไหนตัดอยู่ด้วย เพื่อที่จะหาพื้นที่ในไซด์นั้นว่าปัญหาอยู่ที่พื้นที่ตรงไหน
2. เช็คดูว่าโหลดหรือสายไฟเส้นไหนมีความเสียหายหรือมีรอยไหม้เกิดขึ้น
3. ถ้าหาไม่เจอ ให้ใช้โอห์มมิเตอร์วัดตรงขาออกเบรกเกอร์เทียบกับกราวด์ดู
4. สรุปให้ได้ว่าอะไรที่ทำให้ตัวเบรกเกอร์ทริป ซึ่งจากบทความที่แล้วเราได้มีการพูดถึงว่ามี 3 เหตุผลด้วยกันที่เบรกเกอร์ทริปนั้นก็คือ
   1. โอเวอร์โหลด Overload
   2. กระแสลัดวงจร Short-circuit
   3. Shunt Trip เบรกเกอร์ทริปจากคำสั่งวงจรป้องกันต่างๆ เช่น Protection Relay

ถ้าจะให้ดีให้ใช้โอห์มมิเตอร์เช็คให้ดีก่อนว่าปัญหาไม่มีแล้ว ถ้าสรุปได้แน่ชัดว่าปัญหาเกิดจากโอเวอร์โหลด ความเสี่ยงในการรีเซ็คข้างค่อนน้อย ถ้าสาเหตุมาจาก Shunt trip ที่ไม่เกี่ยวข้องกับกระแสลัดวงจร ความเสี่ยงในการรีเซ็คก็จะต่ำเช่นกัน สาเหตุอะไรที่เกี่ยวข้องกับซ็อตเซอร์กิตที่ทำให้เบรกเกอร์ทริปนั้นค่อนข้างจะมีความเสี่ยงในการรีเซ็ตค่อนข้างสูง และควรตรวจสภาพของตัวเบรกเกอร์ให้ดีก่อนที่จะรีเซ็ตมัน ควรที่จะตรวจดูว่าเบรกเกอร์ MCCB มีรอยเขม่าหรือรอยความเสียหายหรือไม่ อย่าลืมว่าตัวเบรกเกอร์ MCCB นั้นมีอายุงาน แล้วควรจะต้องดูว่ามันควรเปลี่ยนหรือรีเซ็ตใหม่มากกว่ากัน ถ้าอยากจะรู้ข้อมูลเพิ่มเติมให้ไปดูที่บทความ “เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเบรกเกอร์ MCCB ควรที่จะเปลี่ยนเมื่อไหร่” เมื่อตรวจเช็คทุกอย่างเรียบร้อยแล้ว ต่อไปจะมาดูวิธีการรีเซ็ตในหัวข้อถัดไป

การรีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่ๆ แตกต่างจากเบรกเกอร์ MCB ตรงที่เมื่อ MCCB ทริป ตัวคันโยกจะเด้งมาที่ตำแหน่งกึ่งกลางระหว่าง ON กับ OFF ตำแหน่งนี้เรียกว่า ทริป ถ้าจะรีเซ็ตเบรกเกอร์ก็ให้ดันคันโยกไปที่ตำแหน่ง OFF ก่อน จากนั้นค่อยดันไปที่ตำแหน่ง ON ทีหลัง เท่านี้เบรกเกอร์ MCCB ก็จะทำงานได้เหมือนเดิม

เมื่ิอรีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่ MCCB แล้ว ถ้าเบรกเกอร์นั้นยังทริปอีก ไม่ว่าทันทีหรือภายในไม่กี่นาที ให้กลับไล่กระบวนการหาสาเหตุให้อีกครั้งหนึ่ง ถ้าเบรกเกอร์มันทริปทันทีสาเหตุน่าจะมาจากกระแสลัดวงจร (Short-circuit) ซึ่งในขณะนั้นตัว MCCB ได้ทนกระแสลัดวงจรไปอีกทีนึง ถ้าเหตุการ์ณนั้นเกิดขึ้นควรจะเปลี่ยนตัว MCCB และในขณะที่ทำการรีเซ็ตควรจะใส่อุปกรณ์ป้องกัน เช่น ชุดกันไฟ ถุงมือกันไฟ หมวกป้องหันหรือแว่นตา และควรที่จะปิดฝาตู้ไฟก่อนที่จะรีเซ็ต ถ้าเกิดว่ามีประกายไฟหรือเบรกเกอร์ระเบิดมันจะได้เกิดภายในตู้ไฟ จะได้ไม่สามารถมาทำอันตรายแก้ตัวเราได้

ในบทความนี้เราได้พูดถึงวิธีการที่จะรีเซ็ตเบรกเกอร์ตัวใหญ่ให้ปลอดภัยด้วยการหาสาเหตุของเบรกเกอร์ทริปก่อน ถ้าสาเหตุมาจากซ็อตเซอร์กิตนั้นควรที่จะตรวจสภาพของเบรกเกอร์ให้ดีว่าอายุงานมันยังมีพอที่จะใช้งานต่อไปได้หรือไม่ การที่จะรีเซ็ตตัวเบรกเกอร์ในขณะที่ยังมีกระแสลัดวงจรอยู่นั้นเป็นเรื่องอันตรายมาก ซึ่งควรระวังเป็นอย่างมาก มันอาจก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิตได้ จากการระเบิดของตัวเบรกเกอร์ แล้วในบทความต่อไปของซีรีย์นี้ทางเราจะพูดถึง กรณีที่เราต้องเปลี่ยนเบรกเกอร์ตัวใหญ่ MCCB เราจะเลือกอย่างไรให้ถูกต้องและไม่เป็นอันตราย

สามารถไปอ่านบทความเกี่ยวกับเบรกเกอร์ MCCB เพิ่มเติม ได้ที่ คู่มือและศูนย์รวมเบรกเกอร์ MCCB ถ้าคุณมีข้อสงสัยหรือสนใจข้อมูลเพิ่มเติมอะไร คุณก็คอมเม้นมาหาเราได้เลย ที่แถบคอมเม้นท์ด้านล่าง หรือกด Subscribe ไว้ติดตามบทความหรือวิดีโอใหม่ๆ ของเราได้เลยครับ

เหตุผลหลักที่คุณจะติดตั้งเซอร์กิตเบรกเกอร์ก็เพื่อป้องกันระบบไฟฟ้าจากกระแสลัดวงจรและกระแสเกิน (Overload) ซึ่งไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งใหม่หรือเปลี่ยนซ่อมบำรุงก็ตาม เซอร์กิตเบรกเกอร์นั้นใช้ในระบบตั้งแต่ในตู้คอนโทรล (Control Panel) ตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิท (Consumer Unit) สำหรับในบ้านพัก ตู้โหลดเซ็นเตอร์ (Load Center) ตู้สวิตช์บอร์ด (MDB), ตู้ควบคุมมอเตอร์

ระบบไฟฟ้าแบบ 3 เฟส 4 สาย เป็นระบบที่ใช้ในเมืองไทย ซึ่งส่วนใหญ่แล้วคุณจะดึง 3 เฟสเพาเวอร์ ไปใช้ในอาคารพาณิชย์และโรงงานอุตสาหกรรม หรือ 1 เฟส (Single phase) ไปใช้ในที่พักอาคาร

ในอาคารที่พักอาศัยที่ใช้แบบ 1 เฟสจะใช้เบรกเกอร์ลูกย่อยแบบ MCB ควบคู่กับตู้คอนซูมเมอร์ ยูนิท แต่ในอาคารพาณิชย์กับโรงงานอุตสาหกรรมที่ใช้ไฟฟ้าแรงดันต่ำแบบไม่เกิน 690V และส่วนมากในประเทศไทยจะใช้อยู่ที่ 400V พวกเซอร์กิตเบรกเกอร์ในระบบนี้จะเป็นแบบ Molded Case Circuit Breaker (MCCB) หรือ Air Circuit breaker (ACB) ที่ใส่ในตู้สวิตช์บอร์ด MDB (Main Distribution Board)

ในการที่จะเลือกเซอร์กิต เบรกเกอร์ให้ถูกต้องและเหมาะสมกับงานที่ใช้ เราจำต้องคำนึงถึง 2 ประเด็นด้วยกัน ดังนี้

1. จำนวน Pole
2. ค่าพิกัดกระแส

เซอร์กิต เบรกเกอร์มีอายุงานของมัน ทุกครั้งที่เบรกเกอร์ทริป เราไม่สามารถยกรีเซ็ตมันตลอดเวลาได้ โดยเฉพาะเบรกเกอร์ตัวที่ใหญ่กว่า 100A ขึ้นไป ซึ่งเราควรที่จะรู้ว่าเมื่อไหร่สมควรที่จะเปลี่ยนตัวเบรกเกอร์ โดยเฉพาะพวกเบรกเกอร์ MCCB (Molded Case Circuit Breaker) ในบทความนี้เราแนะนำไว้ถึง 3 วิธีที่ไว้ดูว่าเมื่อไหร่ที่สมควรเปลี่ยน

บทความนี้จะอยู่ในซีรีย์การบำรุงรักษาระบบควบคุม และแจกจ่ายกระแสไฟฟ้า หลังจากนี้เราจะมีบทความที่ว่า “เบรกเกอร์ทริปจะรีเซ็ตมันอย่างไรให้ปลอดภัย” และ “ถ้าต้องเปลี่ยนเบรกเกอร์ MCCB เราจะเลือกอย่างไร”.. และสามารถไปอ่านบทความเกี่ยวกับเบรกเกอร์ MCCB เพิ่มเติม ได้ที่ คู่มือและศูนย์รวมเบรกเกอร์ MCCB

สวัสดีครับ ยินดีต้อนรับเข้าสู่บทความของ Factomart ในวิดีโอนี้เราจะพูดถึงเรื่อง “เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเบรกเกอร์ MCCB ควรที่จะเปลี่ยนเมื่อไหร่?” มันเป็นบทความหนึ่งในบล๊อกบทความ “การบำรุงรักษา ระบบควบคุม และแจกจ่ายกระแสไฟฟ้า ” ซึ่งในซีรีย์นี้จะมีอยุู่ 3 ตอนด้วยกัน บทความแรกเป็นเรื่อง “เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเบรกเกอร์ MCCB ควรที่จะเปลี่ยนเมื่อไหร่?” ที่ผมจะพูดในวันนี้ เรื่องที่สองเป็น “เบรกเกอร์ทริป จะรีเซ็ตมันอย่างไรให้ปลอดภัย” เพราะบางทีคนจะไม่รู้วิธีการรีเซ็ต และไม่รู้สเต็ปในการเช็คตัวเบรกเกอร์นะครับ และเรื่องสุดท้าย “ถ้าต้องเปลี่ยนเบรกเกอร์ MCCB เราจะเลือกอย่างไรให้ไม่เป็นอันตราย?” เอาละครับเรามาเข้าเรื่องของวันนี้กันเลยครับ…….

เราจะมี 2 ประเด็นหลักๆ ด้วยกันนะครับ ประเด็นแรก ตัวเบรกเกอร์เองเนี่ยมีอายุงาน! แล้วอายุงานของมันจะเกี่ยวข้องกับว่า Fault แบบไหนที่เกิดขึ้นในระบบ และวิธีที่จะดูได้ว่า MCCB จะเป็นต้องเปลี่ยนแล้ว มี 3 วิธีด้วยกัน เดี่ยวเราจะอธิบายว่ามีแบบไหรบ้างนะครับ

ประเด็นแรกที่ผมอยากจะพูดก็คือ เบรกเกอร์จะมีอายุงานของมัน ตามมาตรฐาน IEC-947-2 ทางผู้ผลิตรับประกันว่าเบรกเกอร์สามารถจะทนซ็อตเซอร์กิตได้เพียงแต่ 2 ครั้งเท่านั้น ด้วยบางตัวถ้าเกิดดูค่า Icu กับ Ics แล้ว สามารถจะรับประกันได้ถึง 3 ครั้ง แต่ก็จะไม่มากกว่านี้แล้ว มันไม่ได้หมายความว่าถ้าเบรกเกอร์ทริป 2-3 ครั้งแล้ว แล้วคุณจำเป็นต้องเปลี่ยนมันใหม่ เพราะว่าตัวเบรกเกอร์เองไม่ได้ทริปจากการช็อตเซอร์กิตอย่างเดียว

เบรกเกอร์มี  3 ประเด็นที่มันจะทริป ก็คือ ประเด็นแรก Short-Circuit ประเด็นที่สอง Over-current หรือกระแสเกิน และประเด็นที่สาม Shunt Trip เป็นการทริปโดยที่รับสัญญาณมาให้ทริปจาก Protection Relay ซึ่ง Protection Relay ก็จะมีที่เกี่ยวกับ Over Voltage กับ Under Voltage หรือการที่เฟสมันหายไปเฟสหนึ่ง แต่ที่มันยากก็คือเราเองไม่รู่ว่าเบรกเกอร์มันทริป แต่ไม่รู่ว่ามันทริปเพราะอะไร ตรงนี้มันก็จะมีวิธีดูของมันอีก มี 3 วิธีด้วย ก่อนที่จะไปถึงประเด็นนั้นเนี่ย เดี๋ยวเราจะมาดูวิดีโอที่โชว์ให้เห็นว่าตัวเบรกเกอร์เนี่ย ถ้าเกิดมันเกิดช็อตเซอร์กิตแล้วใช้ต่อไปเรื่อยๆ แล้วเนี่ย มันจะเกิดอะไรขึ้น

ผมขอบคุณผู้ผลิตฟิวส์ Ferraz Shawmut ที่ได้ทำวิดิโอนี้ให้เราได้มาเรียนรู้กันนะครับ

ในวิดีโอนี้นะครับ ทาง Ferraz Shawmut เนี่ย เขาทำการทดสอบเบรกเกอร์ที่ 25 A Breaker นะครับ มี Breaking Capacity 50 kA แล้วใส่ Fault เข้าไป 25 kA ก็คือครั้งหนึ่งของที่เบรกเกอร์รับได้ ที่แรงดัน 480 V ระหว่างทดสอบเนี่ยทางเขาทำการปิดโหลด แล้วก็ปิดไฟเลี้ยง ปล่อยให้เบรกเกอร์เย็นลงก่อน จากนั้นก็โยกขึ้น โยกลง 3 ครั้ง ก่อนที่จะทดสอบเพิ่มเติม เดี่ยวเรามาดูกันต่อเลยครับ

การช็อตครั้งแรกจะเห็นได้ว่าตัวเบรกเกอร์ทำงานได้อย่างไม่มีปัญหาอะไรเลยครับ

จะเห็นได้ว่าการช็อตครั้งที่ 2 จะมีเขม่าควันดำๆ ออกมามากขึ้นนะครับ

การช็อตครั้งที่ 5 ประกายไฟจะแรงมากขึ้น แล้วมีควันเยอะ มีรอยไหม้สีดำตรงผนังใกล้ๆ สายไฟ

และการช็อตครั้งที่ 8

เมื่อทดสอบครั้งที่ 8 แล้ว ทางวิศวกรก็ลองเช็คเบรกเกอร์ดู จะเห็นว่าไฟมันไม่เข้าแล้ว และได้ลองโยกคันโยกขึ้น เบรกเกอร์มันยังมีเสียงเหมือนทำงานอยู่ แต่ไฟไม่ผ่านแล้ว เข็มที่มิเตอร์ไม่ขยับไปทางขวาเลย ลองวัดดูอีกครั้ง เข็มมิเตอร์ไม่กระติกเลยครับ

อันนี้เป็นภาพนิ่งของการช็อตครั้งที่ 8 พวกอุปกรณ์อย่างเบรกเกอร์เนี่ยมันยากต่อการบอกว่ามันยังมีอายุงานเหลืออยู่เท่าไหร่นะครับ

ทีนี้เราจะมาดูวิธีที่จะพิจารณาว่าเบรกเกอร์ที่เราใช้อยู่ยังใช้ได้ต่อไปหรือเปล่านะครับ

วิธีแรกนะครับ ก็คือ ดูสภาพของ MCCB เราจะดูพวกรอยไหม้ รอยเขม่า รอยดำ หรือพวกรอยแตกร้าวของมัน ถ้าเกิดมีรอยเหล่านี้เนี่ย เราก็ต้องคิดแล้วว่าหาเปลี่ยนดีกว่าที่จะไปรีเซ็ตมัน

วิธีที่สอง ถ้ารู้ว่าเบรกเกอร์ MCCB ทริปมาจาก Short-Circuit นับครั้ง โดยการที่เราไปดูแล้วเนี่ย เห็นว่าสายไคว้กันหรือเราทราบจากทางโหลดว่ามีการทริปจาก Short-Circuit ให้นับครั้งเอานะครับ เพราะว่าทางผู้ผลิตเนี่ย เขารับประกันตามมาตรฐาน IEC ว่ามันสามารถทำงานได้แค่ 2 ครั้งเท่านั้นเอง

วิธีที่สาม วิธีที่ชัวร์ที่สุดก็คือ ตอนที่ทำ PM ใช้ Meter ต่างๆ ในการทดสอบว่าตัวเซอร์กิต เบรกเกอร์ MCCB เนี่ยยังทำงานอยู่หรือเปล่าครับ

มิเตอร์ที่ใช้บ่อยๆ จะมีอยู่ด้วยกัน 3 ชนิดครับ ตัวแรกเป็น DMM หรือ Digital Multimeter เพื่อทดสอบว่าไม่มีเฟสใด เฟสหนึ่งหายไป ตัวที่ 2 Micro Ohm Meter ในการวัดความต้านทานของหน้าคอนแทค ซึ่งความต้านทานที่วัดได้เนี่ยจะต้องค่อนข้างต่ำมาก ต่ำแค่นั้นจะขึ้นอยู่กับตัว MCCB Rating เอง และตัวสุดท้ายก็คือ Mega Ohm Meter หรือ Insulation Tester ที่เราใช้ในการวัดค่าความต้านทานความเป็นฉนวนไฟฟ้าของ MCCB และทั้งหมดนี้ก็คือวิธีจะบอกได้ว่าเราควรที่จะเปลี่ยนเบรกเกอร์ MCCB เมื่อไหร่ครับ

ผมได้สรุปไว้ว่าตัวเซอร์กิตเบรกเกอร์นั้นมีอายุงานของมัน เพราะฉะนั้นตรวจดูให้ดี โดยเฉพาะเบรกเกอร์ที่มีขนาดใหญ่ว่า 100 A ขึ้นไปนะครับ

ในซีรีย์การบำรุงรักษาระบบควบคุม และแจกจ่ายกระแสไฟฟ้าของเรา จะมีตอนไปที่เราจะมาพูดถึงว่าถ้าตัวเบรกเกอร์ทริป เราจะรีเซ็ตมันอย่างไรให้ปลอดภัยนะครับ และหลังจากนั้นเราจะมาพูดถึงว่า ถ้าต้องการเปลี่ยนเบรกเกอร์ MCCB เราจะเลือกอย่างไรให้ไม่เป็นอันตราบ ?

ถ้าคุณชอบบทความนี้ กรุณาช่วยกด Like เป็นกำลังใจให้กับทีมงานของเราด้วยนะครับ ถ้ามีคำถามหรืออยากคอมเม้นท์อะไรให้คอนเม้นท์มาหาเราได้เลยนะครับ และถ้าไม่อยากพลาดบทความต่อๆ ไปของเราแล้วล่ะก็ ก็กด Subscribe ไว้เลยนะครับ แล้ววันนี้ผมขอลาไปก่อนนะครับ สวัสดีครับ